ضرب المثل های فارسي و آيات قرآنی
2 - هر چه كني به خود كني گر همه خوب و بد كني
إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا (اسراء/7) اگر احسان و خوبي كنيد ، به خودتان خوبي كرده ايد و اگر بدي كنيد ، به خود بدي كرده ايد .
3- چو ايزد ببندد ز حكمت دري به رحمت گشايد در ديگري
مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا (بقره /106) هر آيه اي را كه منسوخ كنيم يا آن را متروك سازيم ، بهتر از آن يا مثل آن را مي آوريم .
4 - واعظان كين جلوه بر محراب و منبر مي كنند
چون به خلوت مي روند آن كار ديگري مي كنند
أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (بقره/44) آيا مردم را به خير و نيكي سفارش مي كنيد و خودتان را فراموش مي نمائيد.
5 - مور همان به كه نباشد پرش
ويا اين مثل :
خدا خر را شناخت و شاخش نداد
و همچنين :
آن دو شاخ گاو اگر خر داشتي يك شكم در آدمي نگذاشتي
وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ (شوري /27) اگر خداوند دزقش را براي بندگانش زياد كنند ، در زمين طغيانمي كنند .
6 - جواب ابلهان خاموشي است
إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً (فرقان /63) هنگامي كه جاهلان آنها را مخاطب مي سازند ، سلام مي دهند .
7 - مزد آن گرفت جان برادر كه كار كرد
وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى (نجم /39) براي انسان جز آنچه كه سعي كرده نخواهد بود .
9 - يار بي پرده از در و ديوار در تجلي است يا اولي الابصار
فَأَيْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (بقره /115) به هر طرف كه روي بگردانيد ، آنجا وجه الله است و روي به جانب خداست .
10- سحرخيز باش تا كامروا باشي
وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحْمُوداً (اسراء /79) قسمتي از شب بيداري كن و نافله به جا بياور تا خداوند تو را به مقام محمود برساند .
11- چيست احسان ، را مكافات اي پسر ؟
لطف و احسان و ثواب معتبر
هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ (الرحمن /60) آيا پاداش احسان ، چيزي غير از احسان است ؟
12- اندر پس هر گريه ، دو صد خنده مهياست .
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً(شرح/6) با هر سختي ، آساني است .
13- گله از هيچ كس نبايد كرد كز تن ماست آنچه بر تن ماست
وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ(شوري /30) هر مصيبت و گرفتاري كه برايتان پيش مي آيد به دست خودتان ايجاد شده است .
14- با سيه دل چه سود گفتن وعظ نرود ميخ آهنين در سنگ
أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (بقره/6) آنها را انذار دهي يا ندهي (فائده ندارد و ) آنها ايمان نمي آورند.
15- شكر نعمت ، نعمتت افزون كند كفر ، نعمت از كفت بيرون كند
لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ(ابراهيم /7) اگر شكر كنيد ، نعمتها را بر شما افزون مي كنم و اگر كفران نعمت كنيد عذاب من شديد است .
16- عيسي به دين خود و موسي به دين خود .
لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ (كافرون /6) دين شما براي خودتان و دين من براي خودم .
17- الا يا ايها الساقي ادر كأساً وناولها كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد و مشكلها
أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ (عنكبوت/2) آيا مردم فكر مي كنند همين كه گفتند ايمان آورديم ، رها مي شوند و امتحان نمي گردند ؟
18- كسي كو به رَه ، بر كند ژرف چاه سزد گر كند خويشتن را نگاه
و يا بد مكن كه بدافتي چَه مَكَن كه خود افتي
(عنكبوت/2) نيرنگ بد ، فقط گريبانگير اهلش مي شود .
هر چه كني به خود كني گر همه خوب و بد كني
إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا (اسراء/7) اگر احسان و خوبي كنيد ، به خودتان خوبي كرده ايد و اگر بدي كنيد ، به خود بدي كرده ايد .
3- چو ايزد ببندد ز حكمت دري به رحمت گشايد در ديگري
مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا (بقره /106) هر آيه اي را كه منسوخ كنيم يا آن را متروك سازيم ، بهتر از آن يا مثل آن را مي آوريم .
4 - واعظان كين جلوه بر محراب و منبر مي كنند
چون به خلوت مي روند آن كار ديگري مي كنند
أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (بقره/44) آيا مردم را به خير و نيكي سفارش مي كنيد و خودتان را فراموش مي نمائيد.
5 - مور همان به كه نباشد پرش
ويا اين مثل :
خدا خر را شناخت و شاخش نداد
و همچنين :
آن دو شاخ گاو اگر خر داشتي يك شكم در آدمي نگذاشتي
وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ (شوري /27) اگر خداوند دزقش را براي بندگانش زياد كنند ، در زمين طغيانمي كنند .
6 - جواب ابلهان خاموشي است
إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً (فرقان /63) هنگامي كه جاهلان آنها را مخاطب مي سازند ، سلام مي دهند .
7 - بني آدم اعضاي يكديگرند
مز د آن گرفت جان برادر كه كار كرد
وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى (نجم /39) براي انسان جز آنچه كه سعي كرده نخواهد بود .
8 - يار بي پرده از در و ديوار در تجلي است يا اولي الابصار
فَأَيْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (بقره /115) به هر طرف كه روي بگردانيد ، آنجا وجه الله است و روي به جانب خداست .
9- سحرخيز باش تا كامروا باشي
وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحْمُوداً (اسراء /79) قسمتي از شب بيداري كن و نافله به جا بياور تا خداوند تو را به مقام محمود برساند .
10- چيست احسان ، را مكافات اي پسر ؟
لطف و احسان و ثواب معتبر
هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ (الرحمن /60) آيا پاداش احسان ، چيزي غير از احسان است ؟
11- اندر پس هر گريه ، دو صد خنده مهياست .
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً(شرح/6) با هر سختي ، آساني است .
12- گله از هيچ كس نبايد كرد
كز تن ماست آنچه بر تن ماست
وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ(شوري /30) هر مصيبت و گرفتاري كه برايتان پيش مي آيد به دست خودتان ايجاد شده است .
13- با سيه دل چه سود گفتن وعظ نرود ميخ آهنين در سنگ
أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (بقره/6) آنها را انذار دهي يا ندهي (فائده ندارد و ) آنها ايمان نمي آورند.
14- شكر نعمت ، نعمتت افزون كند
كفر ، نعمت از كفت بيرون كند
لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ(ابراهيم /7) اگر شكر كنيد ، نعمتها را بر شما افزون مي كنم و اگر كفران نعمت كنيد عذاب من شديد است .
15- عيسي به دين خود و موسي به دين خود .
لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ (كافرون /6) دين شما براي خودتان و دين من براي خودم .
16- الا يا ايها الساقي ادر كأساً وناولها
كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد و مشكلها
أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ (عنكبوت/2) آيا مردم فكر مي كنند همين كه گفتند ايمان آورديم ، رها مي شوند و امتحان نمي گردند ؟
17- كسي كو به رَه ، بر كند ژرف چاه سزد گر كند خويشتن را نگاه
و يا
بد مكن كه بدافتي چَه مَكَن كه خود افتي
(عنكبوت/2) نيرنگ بد ، فقط گريبانگير اهلش مي شود .
18- مخور هول ابليس تا جان دهد هر آنكس كه دندان دهد نان دهد
(هود /6) هيچ جنبنده اي در زمين نيست مگر اين كه رزقش بر عهده خداوند است .
19- آن كه او از آسمان باران دهد مي تواند كو برحمت نان دهد
(بقره/22) از آسمان باران فرستاد و به وسيله ي آن ميوه هائي به وجود آورد تا رزق شما گرداند.
20- گر مذهب عاشقان عاقل داري يك دوست بسنده كن كه يك دل داري
(احزاب/4) خداوند در باطن هيچ مردي ، دو قلب قرار نداده است .
21- مخور هول ابليس تا جان دهد هر آنكس كه دندان دهد نان دهد
وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الأرْضِ إِلا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ (هود /6) هيچ جنبنده اي در زمين نيست مگر اين كه رزقش بر عهده خداوند است .
- اگر تيغ عالم بجنبد زجاي تبرد كسي ، گر نخواهد خداي
(عنكبوت /24) گفتند : بكشيد و بسوزانيد ولي خداوند ، او (ابراهيم ) را از آتش نجات داد.
23- رنگ رخسار ، خبر مي دهد از سر درون .
(الرحمن/41) بد كاران ، به سيمايشان شناخته مي شوند .
24- عزيزان! ز آموختن چاره نيست كه گويد كه دانا و نادان يكي است ؟
(زمر/9) آيا كساني كه مي دانند و آگاهند ، با كساني كه نمي دانند ، برابرند؟
25- از اينجا رانده و از آنجا مانده .
(حج/11) در دنيا و آخرت ضرر كرده اند .
26- ما را به خير و شما را به سلا مت .
(كهف/7 اينجا محل جدائي من و تو است .
27- نه چندان بخور كز دهانت بر آيد نه چندان كه از ضعف جانت در آيد
(اسراء/29) هرگز دستت را به گردنت زنجير مكن ( و بخل نورز ) و بيش از حد نيز دست خود را مگشا.
28- از مكافت عمل غافل مشو گندم از گندم برويد جو ز جو
(زلزال/ هر كس به اندازه ي ذره اي كار خير انجام دهد پاداشش را مي بيند و هر كس هم كه كار شر و بدي انجام دهد نتيجه ي آن را خواهد ديد .
29- آشپز که دو تا شد ، آش یا شور است یا بی نمک .
ویا :
به یک تاجوَر ، تخت باشد بلند چو افزون شود ، مُلک یابد گزند
یا این مثال :
دیگِ شراکت به جوش نمی آید
(انبیاء /22) اگر در زمین و آسمان خدائی جز خداوند یگانه بود ، آن دو به فساد کشیده می شدند .
30- آتش چو بر افروخت ، بسوزد تر و خشک .
( انفال /25) بترسید از بلائی که وقتی می آید ، فقط به ستمکاران شما نمی رسد . ( بلکه ظالم و مظلوم ، هر دو را فرا می گیرد ).
31- آنکه هفت اقلیم عالم را نهاد هر کسی را هر چه لایق بود داد
(طلاق/3) خداوند ، برای هر چیزی ، اندازه ای قرار داد .
32- هر عمل ، اجری و هر کرده ، جزائی دارد .
(مدثر / 3 هر کس در گرو عملی است که انجام داده است .
33- با خلق ، کرم کن که خدا با تو کرم کرد .
( قصص / 77) به خلق ، نیکوئی کن . همچنانکه خداوند به تو نیکوئی و احسان کرد .
34- خدای جهان را جهان ، تنگ نیست .
(زمر /10) زمین خداوند ، وسیع و گسترده است .
35- دست بالای دست بسیار است .
( یوسف/76) بالاتر از هر دانشمندی ، دانشوری است .
*منبع
سایت عروة الوثقی
منبع : كتاب لطايف قرآني / كريمشاهي بيد گلي
آب آباداني ميآورد.
«و جعلنا من الماء كلّ شيء حيّ ؛ و هر چيز زندهاي را از آب قرار داديم ».(سوره انبياء،آيه 30)
آشپز كه دو تا شد، آش يا شور ميشود يا بينمك.
«لو كان فيهما ءالهة الا الله لفسدتا ؛ اگر در آسمان و زمين جز الله خدايان ديگري بود، فاسد مي شدند نظام جهان به هم ميخورد».(سوره انبياء، آيه 22)
از تو حركت از خدا بركت.
«و من يهاجر في سبيل الله يجد في الارض مراغماً كثيراً و سعة ؛ كسي كه در راه خدا هجرت كند، جاهاي امن فراوان و گستردهاي در زمين مييابد».
(سوره نساء، آيه 100)
از آنجا مانده و از اين جا رانده.
«خسر الدنيا و الأخرة ؛ در دنيا و آخرت زيان ديده است».(سوره حج، آيه 11)
از ترس قالب تهي كردن.
«كالذي يغشي عليه من الموت ؛ كه گويي ميخواهند قالب تهي كند».(سوره احزاب، آيه 19)
هر گلي بزني به سر خودت زدهاي.
«ان احسنتم احسنتم لأنفسكم ؛ اگر نيكي كنيد به خودتان نيكي ميكنيد».(سوره اسراء، آيه 7)
هفت جان دارد.
«فمثله كمثل الكلب ؛ مثل او همچون سگ است».(سوره اعراف، آيه 176)
ماه زير ابر پنهان نميماند.
«الان حصحص الحق ؛ اكنون حقيقت آشكار شد».(سوره يوسف، آيه 51)
ما را به خير و شما را به سلامت.
«لكم دينكم و لي دين ؛ دين شما براي خودتان و دين من براي خودم».(سوره كافرون، آيه 6)
گربه دستش به گوشت نميرسيد، ميگفت گوشت بو ميدهد.
«بل كذّبوا بما لم يحيطوا بعلمه ؛ اين منكران انكار چيزي را ميكنند كه علمشان به او احاطه نيافته».(سوره يونس، آيه 39)
كوه به كوه نمي رسد، آدم به آدم مي رسد.
«و جاء اخوة يوسف فدخلوا عليه فعرفهم و هم له منكرون ؛ و برادران يوسف آمدند و بر او وارد شدند.او آنان را شناخت ولي آنان او را نشناختند».(سوره يوسف، آيه 58)
عجله كار شيطان است.
«فوكزه موسي فقضي عليه قال هذا من عمل الشيطان ؛ پس موسي مشتي به او زد و او را كشت.گفت اين كار شيطان است».(سوره قصص، آيه 15)
به دعاي گربه سياه، باران نميبارد.
«و ما دعاء الكافرين الا في ضلال ؛ و دعاي كافران جز در گمراهي نيست(و مستجاب نميشود)».(سوره رعد، آيه 14)
اگر علي ساربان است ميداند شتر را كجا بخواباند.
«الله اعلم حيث يجعل رسالته ؛ خداوند آگاهتر است كه رسالت خويش را كجا قرار دهد».(سوره انعام، آيه 124)
بيگدار به آب نزن.
«و لاتلقوا بايديكم إلي التهلكة ؛ و خود را با دست خود به هلاكت نيندازيد».(سوره بقره، آيه 195)
يك دست صدا ندارد.
«و اعتصموا بحبل الله جميعا و لا تفرقوا ؛ و همگي به ريسمان خدا چنگ زنيد و پراكنده نشويد».(سوره آل عمران، آيه 103)آب آباداني ميآورد.
«و جعلنا من الماء كلّ شيء حيّ ؛ و هر چيز زندهاي را از آب قرار داديم ».(سوره انبياء،آيه 30)
آشپز كه دو تا شد، آش يا شور ميشود يا بينمك.
«لو كان فيهما ءالهة الا الله لفسدتا ؛ اگر در آسمان و زمين جز الله خدايان ديگري بود، فاسد مي شدند نظام جهان به هم ميخورد».(سوره انبياء، آيه 22)
از تو حركت از خدا بركت.
«و من يهاجر في سبيل الله يجد في الارض مراغماً كثيراً و سعة ؛ كسي كه در راه خدا هجرت كند، جاهاي امن فراوان و گستردهاي در زمين مييابد».
(سوره نساء، آيه 100)
از آنجا مانده و از اين جا رانده.
«خسر الدنيا و الأخرة ؛ در دنيا و آخرت زيان ديده است».(سوره حج، آيه 11)
از ترس قالب تهي كردن.
«كالذي يغشي عليه من الموت ؛ كه گويي ميخواهند قالب تهي كند».(سوره احزاب، آيه 19)
هر گلي بزني به سر خودت زدهاي.
«ان احسنتم احسنتم لأنفسكم ؛ اگر نيكي كنيد به خودتان نيكي ميكنيد».(سوره اسراء، آيه 7)
هفت جان دارد.
«فمثله كمثل الكلب ؛ مثل او همچون سگ است».(سوره اعراف، آيه 176)
ماه زير ابر پنهان نميماند.
«الان حصحص الحق ؛ اكنون حقيقت آشكار شد».(سوره يوسف، آيه 51)
ما را به خير و شما را به سلامت.
«لكم دينكم و لي دين ؛ دين شما براي خودتان و دين من براي خودم».(سوره كافرون، آيه 6)
گربه دستش به گوشت نميرسيد، ميگفت گوشت بو ميدهد.
«بل كذّبوا بما لم يحيطوا بعلمه ؛ اين منكران انكار چيزي را ميكنند كه علمشان به او احاطه نيافته».(سوره يونس، آيه 39)
كوه به كوه نمي رسد، آدم به آدم مي رسد.
«و جاء اخوة يوسف فدخلوا عليه فعرفهم و هم له منكرون ؛ و برادران يوسف آمدند و بر او وارد شدند.او آنان را شناخت ولي آنان او را نشناختند».(سوره يوسف، آيه 58)
عجله كار شيطان است.
«فوكزه موسي فقضي عليه قال هذا من عمل الشيطان ؛ پس موسي مشتي به او زد و او را كشت.گفت اين كار شيطان است».(سوره قصص، آيه 15)
به دعاي گربه سياه، باران نميبارد.
«و ما دعاء الكافرين الا في ضلال ؛ و دعاي كافران جز در گمراهي نيست(و مستجاب نميشود)».(سوره رعد، آيه 14)
اگر علي ساربان است ميداند شتر را كجا بخواباند.
«الله اعلم حيث يجعل رسالته ؛ خداوند آگاهتر است كه رسالت خويش را كجا قرار دهد».(سوره انعام، آيه 124)
بيگدار به آب نزن.
«و لاتلقوا بايديكم إلي التهلكة ؛ و خود را با دست خود به هلاكت نيندازيد».(سوره بقره، آيه 195)
يك دست صدا ندارد.
«و اعتصموا بحبل الله جميعا و لا تفرقوا ؛ و همگي به ريسمان خدا چنگ زنيد و پراكنده نشويد».(سوره آل عمران، آيه 103)
1. چراغ خدا هیشه روشن است
يُرِيدُونَ أَن يُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
می خواهند نور خدا را با دهان های خود خاموش کنند، ولی خداوند نمی گذارد، تا اینکه نور خود را کامل کند.
سوره مبارکه توبه، آیه شریفه 32
2. حرف بزرگتر از دهان زدن
كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ
بزرگ است سخنی که، از دهانهایشان خارج میشود
سوره مبارکه کهف ، آیه شریفه 5
3. تخم مرغ دزد، شتر دزد می شود
ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا السُّوأَى أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّه
سپس، سرانجام کسانی که مرتکب اعمال بد شدند به جایی رسید که آیات خدا را تکذیب کردند
سوره مبارکه روم، آیه شریفه 10
4. جواب ابلهان خاموشی است
وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا
و هنگامی که جاهلان آنان را مورد خطاب قرار دهند، سلامی دهند (و با بی اعتنایی بگذرند)
سوره مبارکه فرقان، آیه شریفه 63
5. پایان شب سیه سپید است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
به راستی که با هر سختی آسانی است
سوره مبارکه انشراح، آیه شریفه 6
6. خوبی را با خوبی باید پاسخ داد
هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَان
آیا پاداش احسان جز احسان است؟
سوره مبارکه الرحمن، آیه شریفه 60
7. از ما گفتن، از شما شنیدن
إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا
براستی که ما راه را به او نشان دادیم، خواه شاکر باشد یا ناسپاس
سوره مبارکه انسان، آیه شریفه 3
8. با هر دست بدهی از همان دست پس می گیری
وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ
و هر خیری که انفاق کنید، به طور کامل به شما بازگردانده شود
سوره مبارکه بقره، آیه شریفه 272
اول رفیق، دوم طریق
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِفَتاهُ لا أَبْرَحُ حَتّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَینِ أَوْ أَمْضِی حُقُبًا كهف/60؛
و چنین بود كه موسی به شاگردش ( دوستش) گفت: دست از سیر و طلب بر ندارم تا به مجمع البحرین برسم، یا آنكه روزگارانی دراز راه بپیمایم.(خرّم)وَ اجْعَلْ لی وَزیرًا مِنْ أَهْلی طه/29؛
و برای من دستیاری از كسانم قرار ده (فولادوند)... فَأَرْسِلْ إِلى هارُونَ شعراء/13؛
(برادرم) هارون را نیز رسالت ده (تا مرا یاری كند)! (مكارم)
از كوزه همان برون تراود كه در اوست
... وَ لا یلِدُوا إِلاّ فاجِرًا كَفّارًا نوح/27؛
و جز نسلی فاجر و كفّار به وجود نمیآورند. (مكارم).. قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفی صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ.. آلعمران/118
دشمنی از دهان (و كلام) شان آشكار شده، و آنچه در دلهایشان پنهان میدارند، از آن مهمتر است.(مكارم)... كُلُّ یعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ ... إسراء/84
هر كس طبق روش و (خلق و خوی) خود عمل میكند. (مكارم)
از فردا كسی خبر ندارد
... وَ ما تَدْری نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَدًا وَ ما تَدْری نَفْسٌ بِای أَرْضٍ تَمُوتُ ... لقمان/34؛
و هیچكس نمیداند فردا چه به دست میآورد، و هیچ كس نمیداند در چه سرزمینی میمیرد؟ (مكارم)
از پس هر گریه آخر خندهای است إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یسْرًا انشراح/6؛
سَیجْعَلُ اللّهُ بَعْدَ عُسْرٍ یسْرًا طلاق/7؛
خداوند به زودی بعد از سختیها آسانی قرار میدهد! (مكارم)
اندر پس هر خنده دو صد گریه مهیا است
... حَتّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً ... انعام/44؛
تا هنگامی كه به آنچه داده شده بودند شاد گردیدند، ناگهان آنها را گرفتیم( و سخت مجازات كردیم). (فولادوند و مكارم)فَلْیضْحَكُوا قَلیلاً وَ لْیبْكُوا كَثیرًا ... توبه/82
از این رو آنها باید كمتر بخندند و بسیار بگریند! (مكارم)
اشتباه خودش را گردن دیگری میاندازد
فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ یتَلاوَمُونَ قلم/30
سپس رو به یكدیگر كرده به ملامت هم پرداختند. (مكارم)... یرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ... سبإ/31
در حالی كه هر كدام گناه خود را به گردن دیگری میاندازد.(مكارم)... یقُولُ الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذینَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنّا مُؤْمِنینَ سبإ/31
مستضعفان به مستكبران میگویند: « اگر شما نبودید ما مؤمن بودیم!» (مكارم)
از آب گلآلود ماهی گرفتن
قالَ بَصُرْتُ بِما لَمْ یبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها وَ كَذلِكَ سَوَّلَتْ لی نَفْسی طه/96؛
بعد از رفتن حضرت موسی به كوه طور و اضافه شدن ده روز به مدت ماندن ایشان، سامری از فرصت استفاده كرده، گفت: من چیزی را دیدم كه دیگران آن را ندیده بودند، و مشتی از خاكِ پای جبرئیل برگرفتم، و آن را ( در خمیر مایة گوساله) انداختم.(خرّم)
ارمغان مور پای ملخ است
... و جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاة ٍ... یوسف/88
و سرمایه ناچیز آوردهایم.( فولادوند)
1. چراغ خدا هیشه روشن است
يُرِيدُونَ أَن يُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
می خواهند نور خدا را با دهان های خود خاموش کنند، ولی خداوند نمی گذارد، تا اینکه نور خود را کامل کند.
سوره مبارکه توبه، آیه شریفه 32
2. حرف بزرگتر از دهان زدن
كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ
بزرگ است سخنی که، از دهانهایشان خارج میشود
سوره مبارکه کهف ، آیه شریفه 5
3. تخم مرغ دزد، شتر دزد می شود
ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا السُّوأَى أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّه
سپس، سرانجام کسانی که مرتکب اعمال بد شدند به جایی رسید که آیات خدا را تکذیب کردند
سوره مبارکه روم، آیه شریفه 10
4. جواب ابلهان خاموشی است
وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا
و هنگامی که جاهلان آنان را مورد خطاب قرار دهند، سلامی دهند (و با بی اعتنایی بگذرند)
سوره مبارکه فرقان، آیه شریفه 63
5. پایان شب سیه سپید است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
به راستی که با هر سختی آسانی است
سوره مبارکه انشراح، آیه شریفه 6
6. خوبی را با خوبی باید پاسخ داد
هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَان
آیا پاداش احسان جز احسان است؟
سوره مبارکه الرحمن، آیه شریفه 60
7. از ما گفتن، از شما شنیدن
إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا
براستی که ما راه را به او نشان دادیم، خواه شاکر باشد یا ناسپاس
سوره مبارکه انسان، آیه شریفه 3
8. با هر دست بدهی از همان دست پس می گیری
وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ
و هر خیری که انفاق کنید، به طور کامل به شما بازگردانده شود
سوره مبارکه بقره، آیه شریفه 272
. تير در تاريكى رها كردن:
«رَجْما بِالْغَيْبِ؛ تير در تاريكى مىاندازند». (كهف: 22)
2. آشپز كه دو تا شد، آش يا شور مىشود يا بىنمك:
لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلاَّ اللّهُ لَفَسَدَتَا. (انبياء: 22)
اگر در آنها (زمين و آسمان) جز خدا خدايانى ديگر وجود داشت، به يقين، (زمين و آسمان) تباه مىشد.
3. انگشت حسرت به دندان گرفتن:
«عَضُّوا عَلَيْكُمْ الاْءَنَامِلَ مِنْ الغَيْظِ؛ از شدت خشم بر شما، سر انگشتان خود را مىگزند». (آل عمران: 119)
4. جان به لب رسيدن:
«بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ؛ جانها به گلوگاهها رسيد». (احزاب: 10)
5. از ترس قالب تهى كردن:
«كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنْ الْمَوْتِ؛ مانند كسى كه مرگ او را فرو گرفته». (احزاب: 19)
6. فرار را بر قرار ترجيح دادن:
«تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ؛ روى بر مىگردانيد و فرار مىكنيد». (غافر: 33)
7. ديو چو بيرون رود، فرشته درآيد:
جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقا. (اسراء: 81)
حق آمد و باطل نابود شد. آرى، باطل همواره نابود شدنى است.
8 . چاه نكن بهر كسى، اول خودت بعدا كسى:
«وَلاَ يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيّىُّ إِلاَّ بِأَهْلِهِ؛ و نيرنگ زشت، جز دامن صاحبش را نگيرد». (فاطر: 43)
9. از عصبانيت بمير:
«مُوتُوا بِغَيْظِكُم؛ به خشم خود بميريد». (آل عمران: 119)
10. هر چه مىدَوَد، كمتر نتيجه مىبيند:
«ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا؛ كوشش در زندگى دنيا، به هدر رفته». (كهف: 104)
11. دل به دل راه دارد:
«تَشَابَهَتْ قُلُوبُهُمْ؛ دلها و افكارشان به هم مىماند». (بقره: 118)
12. يك سيب را وقتى به بالا مىاندازيم، صد تا چرخ مىخورد تا پايين بيايد:
تِلْكَ الاْءَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ. (آل عمران: 140)
ما اين روزها (ى شكست و پيروزى) را ميان مردم به نوبت مىگردانيم.
13. بعد از هر سختى و محنتى، راحتى است:
«إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرا؛ آرى با دشوارى، آسانى است». (انشراح: 6)
14. يك بام و دو هوا:
«نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ؛ ما به بعضى ايمان داريم و بعضى را انكار مىكنيم». (نساء: 150)
أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ. (بقره: 85)
آيا شما به پارهاى از كتاب (تورات) ايمان مىآوريد و به پارهاى كفر مىورزيد؟
15. هر آنچه كاشتهاى، بِدْروى:
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرا. (آل عمران: 30)
روزى كه هر كسى آنچه كار نيك به جاى آورده و آنچه بدى مرتكب شده است، حاضر شده مىيابد.
16. محبت بايد دو طرفه باشد:
«فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ؛ پس مرا ياد كنيد، تا شما را ياد كنم». (بقره: 152)
1. چراغ خدا هیشه روشن است
یُرِیدُونَ أَن یُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَیَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن یُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ
می خواهند نور خدا را با دهان های خود خاموش کنند، ولی خداوند نمی گذارد، تا اینکه نور خود را کامل کند.
سوره مبارکه توبه، آیه شریفه 32
2. حرف بزرگتر از دهان زدن
کَبُرَتْ کَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ
بزرگ است سخنی که، از دهانهایشان خارج میشود
سوره مبارکه کهف ، آیه شریفه 5
3. تخم مرغ دزد، شتر دزد می شود
ثُمَّ کَانَ عَاقِبَةَ الَّذِینَ أَسَاؤُوا السُّوأَى أَن کَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّه
سپس، سرانجام کسانی که مرتکب اعمال بد شدند به جایی رسید که آیات خدا را تکذیب کردند
سوره مبارکه روم، آیه شریفه 10
4. جواب ابلهان خاموشی است
وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا
و هنگامی که جاهلان آنان را مورد خطاب قرار دهند، سلامی دهند (و با بی اعتنایی بگذرند)
سوره مبارکه فرقان، آیه شریفه 63
5. پایان شب سیه سپید است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا
به راستی که با هر سختی آسانی است
سوره مبارکه انشراح، آیه شریفه 6
6. خوبی را با خوبی باید پاسخ داد
هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَان
آیا پاداش احسان جز احسان است؟
سوره مبارکه الرحمن، آیه شریفه 60
7. از ما گفتن، از شما شنیدن
إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَإِمَّا کَفُورًا
براستی که ما راه را به او نشان دادیم، خواه شاکر باشد یا ناسپاس
سوره مبارکه انسان، آیه شریفه 3
8. با هر دست بدهی از همان دست پس می گیری
وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ
و هر خیری که انفاق کنید، به طور کامل به شما بازگردانده شود
سوره مبارکه بقره، آیه شریفه 272